Ontwikkeling van het brein

Developmental delay syndrome (kortweg DDS) is een Engelse term waarmee vertraging in de ontwikkeling van het brein wordt bedoeld. Deze vertraging kan al op jonge leeftijd zichtbaar zijn, met name bij het niet halen van de zogenaamde mijlpalen. Denk hierbij aan de volgende ontwikkelingsstadia, zoals hieronder beschreven.

LET OP: Dit zijn grove richtlijnen, geen enkel kind houdt zich strikt aan bovenstaand tijdschema. Het is ook geen absolute zekerheid dat wanneer een kind structureel later (of eerder!) is met de mijlpalen, dat er sprake zal zijn van problemen. De kans hierop lijkt echter wel groter.

6 weken oud
kind kan ècht lachen en probeert het hoofd zelfstandig op te houden

6 maanden oud
kind kan zelfstandig zitten en omrollen

8 maanden oud
eerste woordjes “mama” worden gebruikt

10 maanden oud
kind kan kruipen, kan ondersteund staan en gedag zwaaien

12 maanden oud
kind kan lopen en heeft een kleine collectie van woorden

15 maanden oud
meer woorden, imitatie en aanwijzen van voorwerpen die hij/zij wil hebben

2 jaar oud
gebruik van 2 woorden achter elkaar

2 ½ jaar oud
zindelijk overdag (meisjes iets eerder dan jongens in het a.lgemeen)

3 jaar oud
ook ’s nachts zindelijk

Ontwikkeling van Von Economo cellen
In het kinderbrein treedt op de leeftijd van 4 maanden een bijzonder neurologisch fenomeen op waarbij bepaalde cellen zich beginnen te ontwikkelen. Deze Von Economo cellen gaan dan op zoek naar hun juiste plekje in het brein om van daaruit een sturende functie te hebben op de talrijke andere zenuwcellen.

Volgens een aantal onderzoekers en clinici is het de ontwikkeling van deze Von Economo cellen die verstoord is bij DDS. Aangezien Von Economo cellen vooral voorkomen in de rechter hersenhelft, zouden we verwachten dat DDS problemen vooral voortvloeien uit problemen met de rechterkant van het brein.

Met name het voorste en binnenste deel van het brein (de prefrontale en cingulate cortex) zijn talrijk in Von Economo cellen. Onderzoek laat zien dat juist deze delen zeer nauw betrokken zijn bij aandacht, impulsonderdrukking, fijne motoriek en verwerking van nieuwe informatie.

Kleine hersenen
De rechter hersenhelft communiceert zeer intensief met de linker kleine hersenen. Het zijn de kleine hersenen die de basisactiviteit lijken te bepalen voor de grote hersenen. De relatie tussen kleine en grote hersenen is zo sterk dat verstoring in de één vaak leiden tot verstoringen in de ander, dit noemen we diaschisis.

Omdat kleine hersenen zeer belangrijk zijn bij de motorische ontwikkeling en vaardigheden zien we dan ook vaak dat kinderen met DDS een combinatie van symptomen hebben: enerzijds moeite met aandacht en impulscontrole en anderzijds moeite met aankleden, schrijven en ander precisiewerk met de vingers.

Prikkeling is van levensbelang
Het zenuwstelsel heeft prikkeling nodig om zich te kunnen ontwikkelen, met de juiste informatieverwerking kan het brein dan nieuwe zaken aan leren. Echter wanneer de ontvangst en signalering verstoord is, gaat ook de ontwikkeling achter lopen. Stukken die wel goed werken kunnen dan juist intensiever gebruikt worden en dit kan leiden tot grote getalenteerdheid die naast de genoemde moeilijkheden kan bestaan.

Zenuwcellen hebben voor hun functioneren en overleven in beginsel 3 zaken nodig: zuurstof, brandstof (glucose) en stimulus (prikkeling). Zuurstof en glucose zijn normaal gesproken ruim voldoende aanwezig. Prikkeling door externe stimulus (ook wel afferentatie genoemd) kan op talloze manieren geschieden.

Dit kan bijvoorbeeld visuele prikkeling zijn: licht/beweging, of auditoir: geluid. Echter, het zenuwstelsel is afhankelijk van constante prikkeling om de basisactiviteit op een gezond niveau te houden. Het zenuwstelsel staat namelijk nooit uit.

De enige constante prikkel die aanwezig is, is gravitatie (zwaartekracht). Dit werkt namelijk altijd op de spieren en gewrichten. Het is deze prikkeling die ervoor zorgt dat het centraal zenuwstelsel gezond blijft en goed blijft functioneren.

In het algemeen kan dus gezegd worden dat prikkeling (bewegen, zien, luisteren, ruiken, etc.) van belang is voor een goede ontwikkeling. Wanneer er echter een probleem bestaat (zoals in DDS), is algemene prikkeling niet meer zo vanzelfsprekend voordelig, maar dient dit gericht te worden op onderactieve delen.

Verder moet er een goede basis zijn voor de zenuwcellen om te functioneren: dit houdt in, voldoende goede voedingsstoffen (o.a. essentiele vetzuren: omega 3 en 6, vitaminen en mineralen o.a. magnesium en zink). Pas als deze basis goed is, heeft het brein volop kans zich optimaal te ontwikkelen.

Helaas is het zo dat er in normale westerse voedingspatronen een structureel tekort bestaat aan deze voedingsstoffen.