DDS - de aandoeningen
Dyslexie
Dit is een specifiek leerprobleem van neurobiologische aard. Het wordt gekarakteriseerd door moeilijkheden met fonologische informatieverwerking (klankverwerking), snel benoemen, werkgeheugen en verwerkingssnelheid.
De problemen met de automatische ontwikkeling van leesvaardigheden zijn onafhankelijk van de overige cognitieve capaciteiten. Oftewel dyslexie heeft niets te maken met de intelligentie van de persoon.
Dyslexie is in onze ogen een symptoom van een onderliggend probleem dat brein-gebaseerd is (ofwel neurobiologisch van aard is). Het wordt nagenoeg altijd samen gevonden met andere “aandoeningen” in het leer- en gedragsproblemen spectrum (bijv. ADD, dyspraxie of tics/Tourette).
Secundaire dyslexie verwijst naar problemen met lezen t.g.v. oogmotorische tekortkomingen. Het gaat hierbij om convergentie-insufficiëntie en problemen met oogvolgbewegingen. Dyslexie is in het DDS spectrum sterk gerelateerd aan Tourette en OCS.
Dyspraxie
Deze term duidt op motorische problemen: problemen met fijne en/of grove motoriek. In de loop der jaren zijn er talloze termen verschenen om dergelijke problemen aan te duiden. Tegenwoordig wordt DCD (developmental coordination disorder) veel gebruikt.
Het feit dat er zoveel verschillende termen gebruikt zijn, geeft al aan dat er een enorme variatie bestaat. In onze zienswijze is dyspraxie een symptoom dat per individu verschillend is.
The Dyspraxia Foundation houdt de volgende definitie aan:
Ontwikkelingsdyspraxie is het onvermogen of onvolgroeid zijn van de organisatie van beweging. Het is onvolgroeid in die zin dat de verwerking door de hersenen van informatie onjuist of onvolledig wordt vertaald in uitgaande boodschappen. Dyspraxie verstoort de planning wat en hoe iets te doen. Het is geassocieerd met problemen in perceptie (waarneming), taal en denken.
ADD/ADHD
Dit staat voor Attention Deficit Disorder/Attention Deficit Hyperactivity Disorder. Ook hierin is de naamgeving onderhevig aan verandering. Om de aandoening in een hokje te kunnen plaatsen, wordt er onderscheid gemaakt in 3 subtypen:
- Vooral problemen met aandacht
- Vooral problemen met hyperactiviteit en impulsiviteit
- Het gecombineerde type
Wederom gaat het hierbij om een symptoom dat allerlei verschillende oorzaken kan hebben. Granet et al hebben een sterke overlap gevonden tussen ADHD en convergentie problemen bij kinderen. Bovendien is de overlap met Tourette groot wanneer gekeken wordt naar de symptomenlijst die maakt dat iemand wel of niet ADHD “heeft”.
Tourette
Dit dankt zijn bekendheid vooral aan de karikatuur van mensen die op de meest ongepaste mensen schuttingtaal gebruiken. Dit idee is door een aantal (komische) films versterkt.
Echter, Tourette (voluit: syndroom van Gilles de la Tourette) uit zich bij veel kinderen door o.a.:
- Excessief oogknipperen
- Draaien van het hoofd
- Kuchen (zonder directe aanleiding)
- Grijnzen (zonder directe aanleiding)
- Gezichttics (eenzijdig)
Ook Tourette wordt gediagnosticeerd op basis van een aantal gedragskenmerken waarbij vooral de overlap met obsessief compulsieve stoornis (OCS) en ADHD groot is.
OCS
Obsessief Compulsieve Stoornis is de naam voor een aandoening waarbij personen herhalende en verontrustende gedachten en/of gedragingen laten zien. De twee belangrijkste kenmerken zijn: Obsessies en Compulsies.
Obsessies zijn onwillekeurige gedachten, beelden of impulsen (driften). Veel voorkomende obsessies zijn angsten voor bijvoorbeeld smetvrees, angst om toe te geven aan gewelddadige impulsen/gedachten, overdreven bezorgdheid om geliefden.
Compulsies zijn de handelingen waarmee de persoon poogt de obsessies te doen verdwijnen. Veel voorkomende compulsies zijn: overdreven handen wassen, vele malen controleren of een deur dicht zit, herhaalde handelingen zoals: aanraken, tellen, rechtleggen van allerlei zaken, enz.
Tot op bepaalde hoogte hebben we allemaal obsessies: iedereen controleert wel eens 2 of 3 maal of een deur op slot zit en kinderen kunnen volledig opgaan in hun bewondering voor bijvoorbeeld dinosaurussen. Het is een duidelijk overdreven versterking van dergelijk gedrag die we terugvinden bij OCS.